psbes’s wisBlog

BIT-verslag (11)

Deze opdracht omvat een tweetal BIT-verslagen. Het eerste gaat over het hoofdstuk “Samenwerken in de klas” uit het boek ‘wiskundeonderwijs in de basisvorming’. Het tweede BIT-verslag gaat over het hoofdstuk “Samenwerkend leren” uit het boek ‘effectief leren’.

“Samenwerken in de klas”

Samenwerken in de klas komt op verschillende manieren voor; de docent werkt met de klas, de docent werkt met groepjes leerlingen, de docent werkt met individuele leerling en leerlingen werken onderling samen. Dit alles met de opzet dat de leerlingen wiskunde leren en dat de docent als coach/begeleider erbij helpt dat dit gebeurd.

Didactisch is er een verschuiving gaande van voordoen/nadoen naar probeer het zelf eens. In de klas is dit te zien dat er steeds minder klassikale lessen meer gegeven worden. Leerlingen krijgen al lang niet meer alleen maar klassikaal les, ze worden steeds vaker verzocht om samen te werken. Dit gebeurd dan meestal twee- of in viertallen. Deze andere manier van lesgeven/les krijgen vergt echter een groot aanpassingsvermogen van de docent. De leerling moet nu de gelegenheid krijgen om zijn/haar eigen gedachtengang te volgen. Mocht de leerling echter ergens een onverwachte weg inslaan, dan zou dit de docent in de verleiding brengen om in te grijpen. De leerling zal dus veel meer vaardigheden zelf moeten kunnen beheersen. Dit maakt de samenwerking tussen de leerlingen en de docent moeizamer dan voorheen.

Een efficiente samenwerking is als een goed geoliede machine. De tandwielen individueel, moeten allemaal flexibel yijn en rond kunnen draaien. Echter als complete machine moeten alle tandwielen samenwerken. Als ook maar één tandwiel niet soepel draaien, dan kan de hele machine stuk gaan. Orde, aandacht en gemeenschappelijke werkmethode zijn dan echt essentieel in een geolied geheel. De docent zal echter als docent/coach de leerling kan activeren en stimuleren.

Belangrijkste vraag is echter: “Wat is er nodig voor een goede samenwerking?” Voor de leerlingen moet er op een ordelijke en gestructureerde wijze gewerkt kunnen worden. Verder moeten de leerlingen elkaar de aandacht geven en moet er aandacht zijn voor elkaars inbreng. Ten slotte moeten de leerlingen een gemeenschappelijke werkmethode hebben. (Dit gebeurd door zich eerst het probleem eigen te maken, vervolgens naar een oplossing te zoekenen ten slotte moet de gevonden opossing in het net geschreven worden. De docent moet de ontwikkeling stimuleren en op een coöperatieve wijze invloed uitoefenen. De leerlingen moeten weten wat de docent van hun verwacht. De basisregels voor het samenwerken moeten voor iedereen duidelijk zijn. Het allerbelangrijkste is dat er aandacht voor elkaar moet zijn. Iedereen moet naar elkaar luisteren en mogen praten op het moment dat dit gevraagd wordt van de groepsleden. De docent moet dan in een soort van helicopterview zo goed als alles moeten overzien en op een goede manier hulp bieden. De docent mag de leerlingen bovendien niet te veel werk uit de handen nemen.

In het boek worden nog enkele voorbeelden gegeven. Ik weet dat ik het moeilijk zou krijgen met het feit dat de leerlingen zelfstandig moeten gaan denken en werken en dat de docent de leerling niet meer bij een handje neemt om op zoek te gaan naar het nieuwe antwoord. De docent zal het leerproces moeten aansturen. Ik betrap me er nog steeds veel te vaak op dat ik de antwoorden al ongeveer heb opgeschreven en de leerlingen onvoldoende laat nadenken.

In het volgende stuk wordt er gesproken over ‘het groepswerk’. In dit stuk krijg je als docent tips hoe je het groepswerk het beste kunt begeleiden. Dit moet wel in stappen gaan. Als eerste zal de klas erop voorbereidt moeten worden. Daarnaast moeten de leerlingen weten wat er van hen verwacht wordt en ze moeten weten hoe ze moeten samenwerken. Ik denk wel dat ik iets van een stappenplan op papier zal moeten maken, zodat de leerlingen kunnen teruglezen wat er van hen verwacht wordt en wat ze precies op welk moment worden verwacht te doen.

Ik zal als docent een meer coachende rol gaan krijgen. Eerst zullen de leerlingen zelf aan het werk moeten gaan. Van een afstand (helicopterview) zal ik de gang van zaken bekijken. Pas op het moment dat ik merk dat het niet lekker loopt, dan zal ik het betreffende groepje moeten bijsturen.  De docent zal vooral zorgdragen voor het individuele werk, het leerresultaat en de manier van samenwerken. Ik besef me dat dit best moeilijk is, om het traditionele lesgeven meer en meer op te geven. Toch kom je er als docent niet omheen. Alleen dat ‘op een afstandje bekijken’ lijkt me heel erg moeilijk. Om de leerling mijns inziens te laten zwemmen. Ik begrijp wel dat dit gestructureerd zwemmen is. Echter voor de leerlingen is deze manier van werken en de vaardigheden die de leerlingen hierbij opdoen ideaal om het voor te bereiden op het PGO dat op meeste roc’s is ingeburgerd. Het is goed dat de leerlingen zelf moeten gaan zoeken naar antwoorden. Eerst onderling zoeken naar een oplossingen en niet direct met behulp van de docent. Komen de leerlingen er onderling ook niet uit, dan zou door vragen te stellen een antwoord moeten komen. Door vragen te stellen moeten de leerling(en) in kleine stapjes de goede richting op geholpen worden.

Plaatje 8.5 vond ik wel heel erg leuk. “Het staat ook in je boek. Vraag het je buurman/vrouw. Desnoods ben ik er ook.” Deze zinnen vertellen in het kort waar we aan moeten werken. De leerlingen er van bewust maken, dat ze de antwoorden van veel vragen gewoon voor hun neus in hun boeken hebben staan. Ik denk wel dat ik van deze tekst een leuke poster ga maken voor in het lokaal.

“Samenwerkend leren”

wordt vervolgd…